Bio-areaal met 30 procent gestegen in 2016

Biolandbouw blijft groeien in Vlaanderen. In 2016 kwamen er 60 nieuwe producenten bij en steeg het areaal met 30 procent tot bijna 7.000 hectare. Dat is de sterkste groei in areaal sinds het begin van de metingen, een sprong die vooral te verklaren valt door de opvallende stijging van het aantal biologische melkveehouders. Tegen eind dit jaar zal de biologische melkproductie verdubbelen, van 7,2 miljoen liter naar ongeveer 13 miljoen liter. Dat lezen we in het nieuwe Biorapport dat minister voor Landbouw Joke Schauvliege heeft voorgesteld op een melkveebedrijf in omschakeling te Stekene.

 

Het aantal biologische landbouwbedrijven steeg in 2016 van 370 naar 430 (+60 of +16%). Dat brengt het aandeel bio op 1,8 procent van alle land- en tuinbouwbedrijven. Het grootste deel van de biobedrijven zijn gespecialiseerd (84%), met groenteteelt in open lucht als belangrijkste groep (31%).

De Vlaamse bioboeren bewerken samen 6.960 hectare grond, 30 procent meer dan in 2015. Een opvallende stijging, want tussen 2010 en 2015 bedroeg de jaarlijkse toename van het bio-areaal gemiddeld 7 procent. Dit brengt het areaal eind 2016 op 1,1 procent van de totale Vlaamse landbouwoppervlakte. Een aandeel dat ook volgend jaar nog zal stijgen, want 2.396 hectare grond zit momenteel nog in omschakeling.

 

Het groeiend belang van bio is overigens geen uitsluitend Vlaams of Belgisch verhaal. Ook op Europees vlak blijft de sector groeien. Het Europees bio-areaal nam in 2015 met 8 procent toe – de sterkste groei sinds 2010 – tot 11,2 miljoen hectare. Ruim 6 procent van het totaal Europees landbouwareaal is hierdoor biologisch of in omschakeling. De grootste groeilanden voor bio zijn Kroatië (+52%), Ierland (+41%), Litouwen (+30%) en Frankrijk (+22%).

 

Terug naar Vlaanderen, waar vooral de sterke stijging van het areaal grasland, boomkweek en natuurland (+36%) en het areaal bodembedekkers (+40%) opvalt. De belangrijkste oorzaak hiervan is de grote groep melkveehouders bij de nieuwe biobedrijven. Als gevolg van de slechte melkprijzen na het afschaffen van de melkquota, een koerswijziging bij Friesland Campina en het stimulerend beleid van zowel de Vlaamse overheid (gefaseerde omschakeling) als de provincie West-Vlaanderen waagden 12 melkveehouders vorig jaar de stap. Tegen eind dit jaar zal dit tot een verdubbeling van de biologische melkproductie leiden: van 7,2 miljoen liter naar ongeveer 13 miljoen liter.

 

De groeiende interesse in bio bij landbouwers wordt bevestigd door het aantal inschrijvingen op gespecialiseerde starterscursussen. Landwijzer vzw en het Nationaal Agrarisch Centrum telden in 2016 89 inschrijvingen voor hun cursus biolandbouw. Dat is ongeveer 14 procent van het totaal aantal deelnemers aan startercursussen in de land- en tuinbouw. Ter vergelijking: in 2012 bedroeg het aandeel bio-cursisten nog maar 6,5 procent van het totaal aantal landbouwcursisten.

 

Ook de keten rond de biolandbouw groeit. Vlaanderen telt intussen 906 biologische verwerkers, verdelers, importeurs en/of verkopers (+10%). Ruim 90 procent van de Belgische consumenten heeft bovendien al eens bio gekocht – het hoogste percentage ooit. Gemiddeld doen zij dat 13 keer per jaar, twee keer meer dan in 2015. Samen besteedden ze zo ruim 586 miljoen euro aan biologische producten (+12%) – dat zijn verse, diepvries- en droge voeding, drank, drogmetica en non-food. In Vlaanderen liggen die bestedingen iets lager, op 257 miljoen euro.

 

De Belgische markt van de verse biologische voedingsproducten (inclusief diepvries) steeg in 2016 met 13 procent. Die groei was het grootst in Brussel (+20%) en het laagst in Vlaanderen (+7%), maar in Vlaanderen is de markt in absolute cijfers al het grootst (bijna 180.000 euro). Tussen 2008 en 2016 verdubbelden de biobestedingen. De belangrijkste groeiers waren fruit- en groenteconserven, verse zuiveldesserts, stokbrood, pizza en aardappelen. De grootste dalers waren (o.a.) rund- en kalfsvlees, vis en melksubstituten (bv. sojadrinks).

 

Ruim een derde van de biobestedingen bestaat uit aardappelen, groenten en fruit. De categorie vlees, vis en eieren is goed voor een kwart van de bestedingen, maar dat aandeel krimpt. Zuivel komt op de derde plaats met ongeveer 20 procent van de uitgaven. Het marktaandeel van de verse bioproducten blijft klein maar stijgt gestaag. In 2016 bedraagt het drie procent, al verschilt dit percentage van product tot product. Vleesvervangers hebben met 24 procent het grootste marktaandeel, gevolgd door eieren (14%). Vleeswaren hebben dan weer het laagste marktaandeel, amper één procent. Wat de besteding per capita betreft, is biozuivel de koploper. Per Belg wordt er 7,57 euro aan besteed.

 

Zestig procent van de omzet wordt gerealiseerd door gezinnen die minstens wekelijks bio kopen (11% van de kopers). Alleenstaanden, zowel jong als oud, kopen relatief gezien het meest bio (in verhouding met hun totale voedingsbestedingen). Maar in absolute cijfers zorgen de welgestelde gezinnen met kinderen en de welgestelde gepensioneerden voor de grootste omzet. De tweeverdieners zonder kinderen en de welgestelde gezinnen met kinderen zijn dan weer de groep wiens bio-aandeel het sterkst stijgen. Gezinnen met kinderen met een beperkt inkomen kopen het minst bio (1%), al is hun biobudget dankzij de introductie van bioproducten in de hard discount sinds 2008 wel verdubbeld.

 

Hard discount is de belangrijkste groeier in de verkoopkanalen van bio, maar zijn marktaandeel blijft beperkt (9,4%). De klassieke supermarkt is nog steeds het grootste biokanaal (41,5%), gevolgd door de gespecialiseerde winkel (bv. Bioplanet) (31%). Rechtstreekse verkoop en markten zijn tot slot goed voor zo’n vier tot vijf procent van de bio-aankopen.

 

Vlaams minister voor Landbouw Joke Schauvliege stelde deze cijfers uit het jaarlijkse biolandbouwrapport voor tijdens een bezoek aan het melkveebedrijf van Cerpentier-De Cock in Stekene. De familie besliste in november 2014 om over te schakelen op bio, nadat ze van Friesland-Campina te horen hadden gekregen dat ze niet langer melk aan de fabriek zouden kunnen blijven leveren. Sinds maart 2016 beheren zij alle grond biologisch en sinds maart van dit jaar ook de 90 melkkoeien en het bijbehorend jongvee. Vanaf september zullen ze hun melk als biomelk via de coöperatie Biomelk Vlaanderen mogen afzetten. Dat levert een betere prijs op – gegarandeerd 48 euro per 100 liter voor het hele jaar – “maar ook meer werk”, benadrukken ze. “Er is vooral veel leerwerk, omdat je alles op een andere manier moet doen”, klinkt het nog.  

 

Bron: Vlaams Infocentrum voor Land- & Tuinbouw (Vilt)